رياضيات از ديد گاه علامه حسن زاده آملي
مگر می شود ما دین را از ریاضیات جدا
بدانیم ؟ حدیث شریفی است در کتاب کافی ، که امام صادق به یکی از اصحاب فرمودند که
فلانی « اشیاء همه به هندسه آفریده شده اند » فرمود هندسه یعنی چه امام فرمودند
یعنی مقدار واندازه . عالم همه به اندازه است تمام کلمات تمام ذرات هرچه هست همه
به قدر وبه اندازه آفریده شده است. و مرحوم علامه شعرانی در مورد میرزا حبیب الله ذوالفنون می
فرمودند : سوالات ریاضی از گوشه وکنار واطراف واکناف فرستاده می شد و ایشان جواب
می داد در مخرو طات در هندسه های فضایی و مسائل بسیار مشکل در حوزه ها این طور
نیست که ریاضیات نباشد البته نه به آن صورت که در متقدمین بوده بوده اما به کلی
منقطع نشده و امید واریم ان شاء الله دوباره نضج بگیرد و پیش برود.
خدای سبحان در چند جای قرآن کریم خود را به علم شریف حساب متصف فرموده است مانند
«انّ الله سریع الحساب » آری صنع احسن عالم کیانی و نظم اتم نظام ربّانی بر اساس
استوار حساب و اندازه است . تار وپود فعل حق تعای شأنه حساب واندازه است که در متن
خلقت عالم وآدم پیاده شده است و خلاصه اینکه مبنای کلمات کتاب تکوینی و تدوینی
نظام هستی مبتنی بر اساس استوار ریاضیات است . علم به قوانین حسابی و قواعد مسایل
عددی در تقویت نفس انسانی از اعاظم وسائل است .به خصوص علم هندسه که در تعدیل و
تقویم ذهن و فکر وقلم وبیان تأثیری به سزا دارد.
حکما وفلاسفه بزرگ گفته اند : برای رسیدن به معرفت حقایق اشیاء فکر را باید به
علوم ریاضی ورزش داد آری علوم ریاضی برای حکیم مثابت مسطره برای خطاط است .همچنان
که مسطره ؛ مشّاق را از کجی وبی نظمی در کتابت حروف و انحراف سطور حافظ است ؛علوم
ریاضی نیز فکر را از خطا و اعوجاج وانحراف باز می دارند و به آن استقامت و اعتدال
می دهند.
انسان های ورزیده در علوم ریاضی ؛ صاحب رأی صائب و نظری ثاقب و کم گوی وگزیده گوی
و دیرگوی و نکوگوی می شوند مثلاً عبارات خواجه طوسی به فارسی وعربی ؛ چنان سخت
بنیاد و استوار است که گویی به جای مرکّب ؛ سرب مذاب به کار برده است.
محصلین علوم دینی نیز احتیاج مبرم به تحصیل ریاضیات از هندسه و حساب وهیأت دارند
.اکثر کارهای بشر دیروزی وامروزی مبتنی بر ریاضیات است . این علوم ریاضی است که
اساس نظام اجتماع بشری است.
منبع : کتاب گفتگو با علامه صفحات ۳۳و۱۷۴-۱۷۶